Ilusionista Sozialen Nazioarteko Mintegia, 2022ko urriaren 3an

NOIZ
2022, urriaren 3a

NON
Hezkuntza eta Kirol Fakultatea, Irakasletza eraikina (UPV/EHU)
Juan Ibáñez de Sto. Domingo k/ 1 (Gasteiz)

GELA
3.4 gela, 3. solairua

EGITARAUA
10:30-12:30 Unibertsitatea, zientzia eta komunitatea

• Programa "Ciencia y Sociedad"  de la UNAM (México años 70). Sinaí Rivera Martínez.
• "Serviço Cívico Estudantil" Michel Giacomettiren proposamena Portugalgo Iraultzaren ostean. Ainhoa Ezeiza.
• Debatea

17:30-20:00 Hezkuntza eta komunitatea

• Altzako ahozko historiak ikas-materialak sortzeko. Nahia Delgado de Frutos.
• Educación Común en Iztapalapa (Ciudad de México). Sinaí Rivera Martínez.
• Debatea

SARRERA LIBRE ETA DOAKOA
Ez da beharrezkoa saio guztietara etortzea. Etortzen zaren saioen bertaratze egiaztagiria eska dezakezu.

HARREMANETARAKO
ainhoa.ezeiza@ehu.eus

+INFO
www.ehu.eus/ism

AURKEZPENA

Gure ikertaldean hilabete hauetan Sinaí Rivera Martínez ikertzaile mexikarraren bisita dugula aprobetxatuz, jardunaldi hauetan bere hiru ikergunetan sakonduko dugu: unibertsitatea, hezkuntza eta komunitatea.

Alde batetik, unibertsitatea eta zientziaren garapena loturik daudelarik, eztabaida proposatzen dugu unibertsitatearen alderdi kritikoen inguruan. Horretarako, atzera begirada egingo dugu eta bi esperientzia unibertsitarioren inguruan hitz egingo dugu:

• "Programa Ciencia y Sociedad" izeneko programa sortu zuen taldea, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan 70. hamarkadan. Sinaí Rivera ikertzailea tesia horren inguruan garatzen ari da, eta talde honek zientziaren ikuspegi kritikoa sustatu zuen, garai hartako krisi politiko, sozial, ekonomiko eta ekologikoaren aurrean.
• Portugalgo Klabelinen Iraultzaren ostean (1974ko apirilaren 25ean), besteak beste "ikasle brigadak" antolatu zituzten, unibertsitatearen demokratizazio masiboari erantzuteko eta unibertsitatea "herriarekin" lotzeko. Bereziki interesatzen zaizkigu Michel Giacometti ikertzaileak tutorizatutako brigadak, jakintza herrikoiekin topatzean (talka egitean) gertatutakoaz sakontzeko. Gezurra badirudi ere, oso gutxi dakigu Portugalgo iraultza horren eta ondorengoen inguruan.

Beste aldetik, ohikoak dira hezkuntza eta komunitatea elkarlotu behar direlako diskurtsoak, baina gutxitan planteatzen da eraikitze kolektiboaren ikuspegitik. Eskola eta hezkuntza zentrifugoaren ideian sakontzen laguntzeko bi esperientzia hauek aurkeztuko ditugu:

• Donostiako Altza auzoan ahozko historiak landu dira, komunitate dinamizazioa sustatzeko. Ahozko historia horietan oinarrituz, ikas-material digitalak sortu ditu Nahia Delgado de Frutos ikertzaileak, jakintza herrikoien hezkuntza-balioa azpimarratzeko. Bere tesi doktoralaren nondik norakoak argituko dizkigu eta, batez ere, ikas-materialen adibideak erakutsiko ditu.
• Aldi berean, Mexiko Hiriko Iztapalapa kolonian, UACM unibertsitateko EDCO (Educación Común) taldeak komunitateko beste ikasgune batzuekin elkarturik, hainbat ekimen gauzatu ditu, bizikidetza dinamizatzeko. Horietako batzuetan hartu du parte Sinaí Rivera Martínez ikertzaileak, eta saio honetan horietako zenbait azalduko dizkigu.

 

HIZLARIEI BURUZ

SINAÍ RIVERA MARTÍNEZ Mexikoko CINVESTAV- IPN (Instituto Politécnico Nacional) ikerketa-zentruko doktoregoko ikaslea da. Universidad Pública Nacional (UPN) unibertsitateko irakasle izandakoa, askotariko proiektu eta mugimenduetan hartu du parte: UACMko EDCO (Educación Común, lehenago LaTicFM), UNISUR Hegoaldeko Herrien Unibertsitateko irakaslea, Mujeres y la Sexta mugimendua, eta abar.

NAHIA DELGADO DE FRUTOS Euskal Herriko Unibertsitateko Psikodidaktika doktoregoko ikaslea da, Didaktika eta Eskola Antolakuntza Sailean, tesia defendatzear duelarik. Horrez gain, Globernance Gobernantza Demokratikoaren Institutuko ikertzailea da. UPV/EHUko irakasle izandakoa, Berrikuntza Didaktiko-metodologikoko Proiektuen Garapena eta Kudeaketa Hezkuntza Erakundeetan Unibertsitate Masterra du eta ikas-materialgintza digitalean hainbat esperientzia gauzatu ditu, Gipuzkoako Foru Aldundiarekin lankidetzan, besteak beste.

AINHOA EZEIZA ISM ikerketa eta formakzio taldeko ikertzaile nagusia da. Psikodidaktikan doktore, UPV/EHUko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika Saileko irakasle-ikertzaile agregatua da Hezkuntza eta Kirol Fakultatean. Esperientzia luzea du irakasleen formakzioan, bai unibertsitatean, bai bestelako esparruetan. Hainbat ikerketa-proiektutan lan egin ostean, gaur egungo lan-lerro nagusia jakintza herrikoiak eta ezagutza zientifikoa elkarlotzeari lotutakoa da, bai ikuspegi komunikatibotik, bai hezitzailetik abiatuta.

Hezkuntza… edo EZkuntza, Pedro García Olivo

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 14. saio honetan, Volapük argitaletxearekin argitaratu dugun "Educación sin propiedad" liburuko Pedro García Olivoren ataletako baten itzulpena irakurri dugu: Me enseñó a ser árbol, Nerea Odriozolak itzulia.

Me enseñó a ser árbol, zuhaitz izaten irakatsi zidan. Pedro García Olivo (Nerea Odriozolaren itzulpena)

Eskolak eragiten dituen kalteak espainiar estatuan eta beste leku batzuetan nabarmen salatu dituen pertsonetako bat da Pedro García Olivo. Salatzea, bere kasuan, ez da diskurtso bat, bere ideologiarekin bizimodu koherentea bilatu duen pertsona da, pertsona ausarta. Eskola alternatiboen aurka ere aritzen da, ardi-larruz jantzitako otsoak baino ez baitira, kasu gehienetan behintzat; eskola bera baieztatzen baitute, metodologia berrien izenean, erakunde elitistak eratuz kasu asko eta askotan, familia berezi batzuentzat soilik balio duten eskolak izanik.

Ba Pedro García Olivoren artikulu bat ekarri nahi dizuet irratsaio honetara! Izan ere, “Educación sin propiedad” liburua Gasteizko Hezkuntza eta Kirol Fakultateko lehen mailan erabiltzen dugu, Lehen Hezkuntzako graduan, hau da, maisu-maistra izateko prestatzen ari diren ikasleekin, Komunikazio Gaitasunaren Garapena I deritzon irakasgaian. Liburuko artikuluak eta artikulu-zatiak eztabaidatzen ditugu, interpretatu, berregituratu eta berridatzi, eta horien artean, Pedrok idatzitako artikulu bat, oso berezia: “Me enseñó a ser árbol”.

Artikulua Nerea Odriozolak itzuli du eta klaseko lan gisa entregatu du, bere baimenez argitaratu dut hemen.

ME ENSEÑÓ A SER ÁRBOL (ELEGÍA)

Pedro GARCÍA OLIVO

Hilabete honetako 8. egunean ohiz kanpoko gizon batek utzi gintuen.

Sekula ez zidan esan zer egin behar nuen; inoiz ez ninduen bultzatu inolako norabidean; inoiz ez zidan bere munduko eta bizitzako ikuspegia sustatzeko sermoirik eman; inoiz ez ninduen zigortu; inoiz ez ninduen saritu; inoiz ez zuen nire enpeinutan laguntzeari eta bertan egoteari utzi, zeinetan bere pentsamenduei aurre egiten zien baina ez bere bihotzari.

Sozialismo errealera alde egin nuenean Europara, lanik egin gabe bizitzen saiatzeko, berak, sekula ezerengandik ihes egin ez zuen gizon langileak, autoa prestatzen eta ekipajea parrilan egoki kokatzen irakatsi zidan.

Hezkuntza bertan behera utzi nuenean ahuntzain izateko, berak, irakasleen eta hauen lanaren kontzeptu egokia zuen. Ez zen guztia bertan behera utzi eta pobrezian bizitzearen aldekoa. Baina, nire animalien ukuilua eraikitzen lagundu zidan.

Kobazulo honetara joan nintzenean basapizti baten pare bizitzeko, berak, niretzat etxe erosoago bat nahiago izango zuen horrek, urte batean belarrak eta fruituak loretu ez eta, ondorioz, asko argaltzen ari nintzenez, kaiola bat oparitu zidan txoriak eta untxiak harrapatzeko. Era honetan, egoera hartan nuen desnutrizioari aurre egiteko aukera izan nuen.

Eta ni, esperientzia pertsonaletik abiatutako pedagogiaren aurkari sentitzen nintzen honek, garrantzia ematen nion nire hausnarketen dekantazioari, irakurketa zehatz batzuei. Horregatik, gaur egun onartu beharra daukat, elegia honen hasieran, nire maisu ezkutua, oharkabekoa, sakona, behin betikoa eta gaindiezina, nire aita dela. Berak irakatsi zidan zuhaitz izaten.

Paco

Antzinako ijito kantu batek dio ez dagoela maitasunik amarena bezalakoa denik, ezta aita on batena bezalako itzalik ere. Rom aita ez da Argia, Gidari, Eguzkia; baizik eta itzala, itzal ona, denboraren eta lekuaren zorroztasunaren aurkako babesa. Bere senar barik etxera heltzean, hil berri, nire amak hauxe esan zuen: << Etxe hau itzal barik gelditu da. Zein etxe itsusi eta txarra, jada ez dut gogoko.>>. Betiko maitasuna…

pAco

Pikmin Swaggerek rap kontzertua eman zuenean Albateran, bera bertan izan zen. Aitona bat zen, publikoko pertsona zaharrena, ia ezin zena zutik mantendu.

Ez zuen musika hura oso ondo ulertzen, eta zenbaitetan ez zitzaiola gustatzen adierazten zuen. Baina bertara joan zen, izan ere bere biloba Pikminek, abestu egiten zuen. Eta bera, zuhaitzen jakinduriarekin, itzala ematera joan nahi izan zuen, bultzadatxo bat, animoak ematera. 

Ez dut inoiz eszena hori ahaztuko: Paco, zutik, ixkin batean, oholtzaren eta bozgorailuen alboan, irrikarekin bere bilobari begira, bere gauzak abesten zituen, bere belarriek gustuko ez zituzten gauzak, marihuanari buruz ia debozioz kantatzen zituen gauzak adibidez, eta hori berari arinkeria iruditzen zitzaion; baina hala ere, arreta eta estimu guztiaren aditzen zuen. Nik neire aitari begiratzen nion, eta pentsatzen nuen: zuhaitza da, haritza da.

paCo

Une batzuetan elkar ikusteko desira sutsua sentitzen dugu, eta ezin dugu, ozeano batek banantzen gaituelako. Eta penatu egiten gara horregatik.

Hitzak idatzi egiten diren uneak daude eta irakurtzean pasada txarrak jokatzen dizkigu, zeren eta hitz soinutsua behar da, hitz gorpuztua, ahotik irteten dena, keinuetan eta begiradetan bilduta dagoena, eta belarrira osorik heltzen dena. Inkomunikazio partzial horren ondorioak jasaten ditugu, eta haize izoztuak gure arimatik jalgitzen diren samurtasun izpiak erretzen ditu.

Batzuetan norbanakoaren exigentzia antzematen dugu, norberak jardutekoa, baldintzapenik eta presiorik gabe, bilatuak ez diren laguntzak erabili gabe, inoren iritzitik urrun. Eta larritu egiten gaitu beste testigu baten presentziak, nahiz eta beste hori maitagarri bat izan.

Zuhaitz bezala, nire beharra daukazunean zugandik gertu egotea gustatuko litzaidake, soilik beharra duzunerako. Itzal bat ematea, babesa, ihintza badago edo eguzkiak gogor jotzen badu, eta ankerkeria horiek traba egiten badizute. Baina ez naiz zure etxean azalduko, erremedio gabe ikusi ez nazazun eta egunero egon ez gaitezen. Zuhaitza bezala, nire hazkuntzarako baliabideak ditudan lekuetan haziko naiz, zugandik gertu, zure inguruan.

<<Aske izateko, ez daukagu zertan baimena eskatu>>, esan zuten zapatistek eta joan egin ziren, besterik gabe, Gobernu Okerrekotik. Zuhaitz izateko, desira izatea nahikoa da, horixe diñotzut. Eta ni izango naiz, otsailetik, zuhaitz zure hiriko bazter batean. Bertan egongo naiz hemen nagoen bezala, zure hitz idatzien irismenean; baina bertan izango naiz hemen egon ezin dudan bezala, zure ahozkotasun eta gorpuztasun irismenean. Behar bezainbestetan izango nauzu, eta ni gabe egongo zara behar ez nauzuean.

Horregaitik, bihotz, ez dizut baimena eskatzen denboraldi bat zure herrialdean bizitzeko: zure auzunean biziko naiz, hori baita nire izateak gehien miresten duena, gorputzak eskatzen didana. Zuhaitz, bertan haziko naiz; itzala emango dizut, behar duzunean eta gertu bazaude.

Zuretzat zuhaitz izan nahi dut, eta zuhaitz izaten neure aitak irakatsi zidan.

paCo

García Olivo, Pedro (2018), Nerea Odriozolak 2019ko azaroan euskararatua.

Nerea Odriozolaren iruzkina:

 

Testu hau ziur nago hainbat eratan interpretatu daitekeela. Nik era baten ulertzen dut. 

Sarritan ama izatearen garrantzia goraipatzen da, aitarena alde batera utziz; testu honek aitak duen garrantzia ikusarazi nahi du, testuan aipatzen den mutikoarengatik egiten dituen ekintzak aipatuz. Ekintza hauek benetan hunkigarriak iruditzen zaizkit, politak. 

Aita honek ez dio esaten zer egin behar duen, guraso askok egiten duten bezala. Berak nahi dituen gauzak egiten uzten dio, hau konfunditu dadin eta bere konklusioak atera ditzan. Aita honek bide horretan laguntzen dio, behar duen sostengua emanez.

Metafora bezala ulertzen dut zuhaitz kontzeptua, eta aita honek bere semeari esan nahi dio beti egongo dela bere alboan, nahiz eta fisikoki ez izan. Pertsonak ez dira gure bizitzetatik joaten, ahazten ez baditugu. 

Honatx jatorrizko artikulua:
García Olivo, Pedro (2018). Me enseñó a ser árbol (elegía). In J. Encina, A. Ezeiza eta Emiliano Urteaga (koord.), Educación sin propiedad (455-458). Guadalajara: Volapük. Deskargatzeko: https://ilusionismosocial.org/mod/resource/view.php?id=1034

Artikuluaren lokuzioarekin batera entzundako musika Red Hot Chili Peppers taldearen “Snow” izan da, Nerea Odriozolaren iradokizuna.

KREDITUAK

Artikuluaren itzulpena: Nerea Odriozola

Esataria: Ainhoa Ezeiza

Sintonia: Mitxoleta - Eneritz Furyak (Eneritz Furyak, 2017)
https://youtu.be/z-l61G-8-oY

Blokeen arteko musika: "Snow" - Red Hot Chili Peppers (Stadium Arcadium)
https://youtu.be/ifXalt3MJtM

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

«Educación sin propiedad» liburua

Dulantziko Mitxoleta Libertarioen 13. saio honetan, Volapük argitaletxearekin argitaratu dugun liburu-tetralogia aurkeztu ondoren, "Educación sin propiedad" liburuaren zertzelada batzuk emango ditu Ainhoa Ezeiza esatariak.

Liburu honekin, eguneroko bizitzaren autogestioari lotutako liburu-bilduma amaitutzat eman dugu.


Liburu hauek Volapük argitaletxearekin egin ditugu eta orokorrean, bildumako liburu guztietan mintzagai hauek izan ditugu: eguneroko bizitzaren autogestio kolektiboa, Boterea, kolektiboki eraikitzeko erak, elkarren arteko laguntza, horizontaltasuna... Liburuak kolektiboak dira, leku eta inguru desberdineko jendearen idatziak bildu ditugu, mundu berri bat eraikitzeko lagungarriak izan daitezkeen pentsatzeak/sentitzeak/egiteak jasotzeko asmotan, kasu guztietan harreman-moduak edukiak baino garrantzitsuagoak izan dira...
Hauek dira liburuetako izenburuak eta informazio gehiago biltzeko estekak:

• SIN PODER. Construyendo colectivamente la autogestión de la vida cotidiana. Javier Encina eta Ainhoa Ezeiza (koord.).
• POSIBLE DENAREN SEGURTASUNETIK EZINEZKOAREN ITXAROPENERA. Jakintzak, trebetasunak eta sentipenak kolektiboki eraikitzen. Ainhoa Ezeiza eta Javier Encina (koord.)
• Autogestión, autonomía e interdependencia. Construyendo colectivamente lo común en el disenso. Javier Encina, Ainhoa Ezeiza eta Sandra Viviana Sánchez (koord.).
• Autogestión cotidiana de la salud. Javier Encina, Emiliano Urteaga eta Ainhoa Ezeiza (koord.).
• EDUCACIÓN SIN PROPIEDAD. Con escuela y sin escuela nunca nos dejan hacer lo que queremos, y el Poder es su ley. Javier Encina, Ainhoa Ezeiza eta Emiliano Urteaga (koord.).

"EDUCACIÓN SIN PROPIEDAD. Con escuela y sin escuela, nunca nos dejan hacer lo que queremos, y el Poder es su ley" liburuaren amaierarekin, beste fase bat itxiko dugu, zeinetan materialak biltzen, idazten, egin ditugun eta gustatu zaizkigun gauzak jasotzen eta jendearekin eztabaidatzen aritu garen, Iberiar Penintsulan, Kanarietan, Ameriketan... topatu dugun jendearekin kolektiboki eraikitzen. Hemendik aurrera, gehiago ariko gara jendearekin eta jendearengandik lan egiten beren eguneroko espazio eta denboretan (AL(T)ZA proiektuan, esaterako) eta UNILCO-espacio nómada unibertsitate librearekin batera formakzioa garatzen.

Esan digute oso izenburu bitxia, xelebrea hautatu dugula liburu honetarako, halako iruzkinek berriz ere adierazten dute noraino gauzkan Jabetzak harrapatuta, "nirea" defendatzeko obsesioa, edozer eta edonor "niganatzeko" desira, bizitzako eremu guztietan, hezkuntzan ere bai. Berez, uste dugu ezin dela eratu gizartea eraldatuko duen inolako hezkuntzarik ez bazaio Jabetzaren gaiari benetan heltzen. Beste pertsona batzuen bizitza kontrolatzeko eta kontrolaturik bizitzeko joera hori apurtu behar dugu, eta horretarako modu asko dago, ahots asko, kantuan...

AURKIBIDEA

Zaguán. Emiliano URTEAGA

PREÁMBULO

A modo de prólogo: Pedagogía del revés. Isabel ESCUDERO
Educaciones y complejidad. Ainhoa EZEIZA y Javier ENCINA
Consenso/disenso: de la certeza a la duda. Javier ENCINA y Ainhoa EZEIZA
Oralidad y Escritura. Javier ENCINA y Ainhoa EZEIZA

AMBULANDO

La recreación del lazo social: la revolución de nuestros días. Raúl ZIBECHI
Educaciones centrífugas. Javier ENCINA y Ainhoa EZEIZA
Desescolarizar a la sociedad. La educación hace lo contrario de lo que dice. Braulio M.E. HORNEDO
«¡Forjad, forjad escuelas, malditos!» (Contra la industria de la Educación Alternativa). Pedro GARCÍA OLIVO
La pedagogía libertaria como elección política. Ani PÉREZ RUEDA
Niños libres para construir una sociedad libre. Una arenga contra la Educación. Jesús GARCÍA BLANCA
El biopoder del mundo adulto en la construcción de los discursos de la infancia sobre la escuela y el profesorado. Siu LAY-LISBOA y Manuel MONTAÑÉS
Clases sociales, pedagogías y Reforma educativa. Julia VARELA y Fernando ÁLVAREZ-URÍA
Las posibilidades de la autogestión en la enseñanza pública. Francisco José CUEVAS NOA
Nuevos modos de leer. Jesús MARTÍN-BARBERO
¿Máquinas o personas? (Preguntas con respuesta, a debate). Antonio VIDAL
Una ciudad caótica: construyendo espacios para la convivencia, la escucha, la solidaridad, el apoyo y la actitud política alternativa. Adrián Alejandro MORALES
Deporte, educación, ideología, poder y globalización. Eloy ALTUVE

NOMADEANDO

Otras formas de aprendizaje desde la Educación Popular y la Innovación Ciudadana. Sandra Viviana SÁNCHEZ
El horizonte utópico de una educación común. Construir en colectivo los espacios de confianza y relación. Emiliano URTEAGA y Julieta SANTOS
Simulacros: trabajando la esperanza de lo imposible en la Universidad del País Vasco. Ainhoa EZEIZA y Javier ENCINA
Del coraje a la esperanza: La lucha por la universidad de los pueblos del sur (UNISUR). Sinaí RIVERA MARTÍNEZ
Breve ensayo sobre la Escuela Libre Paideia. Adrián SOTO
Raíces y Flores: una experiencia de educación libre y autoaprendizaje conectada con la niñez, la familia y la naturaleza. Jorge RUIZ MORALES y Estefanía TEBAN GÓMEZ
Escuela, guerra y resistencia. Diarios desde dos instituciones educativas en el Departamento del Cauca. Maestros EDUCACIÓN DESDE LA DIVERSIDAD
Cómo ser madre y no morir bajo el peso de los ladrillos de la escuela. Ainhoa EZEIZA, Carmen PÉREZ ARAUJO, Estefanía ZARDOYA, y otras

EPIÁMBULO

Me enseñó a ser árbol (Elegía). Pedro GARCÍA OLIVO
La lengua, señores... Agustín GARCÍA CALVO
Un matrimonio feliz. Emilia NEGRETE
Cultura Libre y Educación. Crítica al adoctrinamiento en el modelo hegemónico de Propiedad Intelectual. Noelia CÁMERON NÚÑEZ y Antonio DELGADO BAENA.
Elogio del analfabeto. Hans Magnus ENSENZBERGER
Participando con y desde la gente. Algo más que una introducción. Javier ENCINA, Mª Ángeles ÁVILA y otr@s

Liburuan zehar, askotariko ikuspegiak eskaintzen dira, disentsuan lan egiten lagunduko digutenak. Zenbait testuk beste testu batzuen kokapen antagonikoa badute ere, liburu honetan elkartu eta solasean jarri dira eta zeharka irakurriz, egileek eurek irudikatuko ez lituzketen sinpatia eta enpatia ugari topatzen dira, identitatetik identifikazioetarantz jotzeko bidea eraikiz.

Hezkuntzaren inguruko debate bat proposatzen da, ikuspegi antiautoritariotik abiatuz. Egile eta esperientzia desberdinetan honako kontzeptuak mahaigaineratzen dira: deseskolatzea, gizartearen ezagutza, jakintza komunitarioak, pedagogia libertarioa, hezkuntza alternatiboaren industriaren aurka, irakaskuntza publikoan autogestiorako dauden aukerak, hezkuntza herrikoia, hezkuntza librea, autoikaskuntza, amak eskolan, transmisio herrikoi eta belaunaldiartekoa, helduen bioboterea, maila sozialak eta pedagogiak, eskola zentrifugoak, kirola eta hezkuntza, eta abar.

Hemen daude deskargatzeko aurkibidea, ataria eta liburuaren azal osoa:

Javier Encina, Ainhoa Ezeiza eta Emiliano Urteaga (koord.) (2018). Educación sin propiedad. Guadalajara: Volapük.
https://drive.google.com/open?id=1e3bzd1z3I4h6v9l9mkg_B-B0sBL1EdjM

Alegría Libertaria Irratian ere, irratsaio bat argitaratu dugu gaztelaniaz liburuari buruz, besteak beste:
https://alegrialibertaria.org/wp/educacion-sin-propiedad/

Liburua dagoeneko salgai dago (salneurria: 18 euro) eta zure liburu-dendan eska dezakezu edo argitaletxera idatziz: volapukediciones@gmail.com edo geuri eskatuz: ilusionistasozialak@gmail.com

Nahi izanez gero, gurekin jar zaitezkete harremanetan, liburuari buruzko aurkezpen-tailer-debateren bat antolatzeko.

IRRATSAIOAREN KREDITUAK

Sintonia: Mitxoleta - Eneritz Furyak (Eneritz Furyak, 2017)
https://youtu.be/z-l61G-8-oY

Blokeen arteko musika:
"Jon Braun" - Makala Jazz Funk Band (Bakarrik eta libre, Imanol Urbietari omenaldia, 2013)
https://youtu.be/auihZ4WnN_o
"Sorginak" - La Basu (Gerra, 2019)
https://youtu.be/mgBXx55P1i4

CC-by-sa-nc lizentziapeko programa, musika izan ezik. Hezkuntza helburua duen erabilera.

Komunikazio instituzionala, masa-komunikazioa, komunikazio alternatiboa eta komunikazio herrikoia

Sarrera hau 2016ko apirilaren 4tik maiatzaren 13ra bitartean Javier Encina eta biok eman dugun ikastaroaren bosgarrena da.

• 1. sarrera: Beharrak eta asebetetzaileak
• 2. sarrera: Ahozkotasuna, konplexutasuna eta jabegabetzea
• 3. sarrera: Espazioak eta denborak vs. lurraldeak eta ordutegiak
• 4. sarrera: Identitatea vs. identifikazioak 
• 6. sarrera: Zer da ULERTZEA? Norabide anitzeko komunikazioa
• 7. sarrera: Ebaluazioa hizkuntzen irakaskuntzan 
• 8. sarrera: Perfekzioa eta inperfekzioa
• 9. sarrera: Bizikidetza eta eskolaren eraldaketa 
• 10. sarrera: Ikastaroaren laburpen laburtxo bat... 

Lau komunikazio bloke daude, eta bakoitzak bere moduak ditu komunikatzeko:

• Komunikazio instituzionala
• Masa-kulturarena
• Alternatiboa
• Herrikoia

Proposamena da guk eskolan laurak lantzea eta elkarlotzea gauza berriak sortzen joateko, baina komunikazio herrikoia izan dadila soka nagusia, eta ez, eskola askotan gertatzen den moduan, komunikazio herrikoia gaitzetsiz.

Analia Regue-ren argazkia - stickboxing

Komunikazio instituzionalaren barruan komunikazio zientifikoa ere sartu behar dugu. Azken boladan, zientzia munduko jendea badabil zientzia dibulgazioa sustatzeko modu berrien bila, eta horregatik adibidez "club de la comedia" tankerako saioak egiten dituzte zientziaren inguruan (adibide hau instituzionalagoa da: Ciencia en el Bar, eta beste hau masa-kulturatik gertuago: TedTalks: Teorema de Pitágoras). Kasu horretan, komunikazio instituzionala masa-komunikazio bihurtzen da, kultura herrikoiak gaitzetsiz.

Gure kasuan, komunikazio instituzionalean badugu komunikazio alternatibo bat estaturik gabeko estatu komunikazio bat eraikitzeko, eta horregatik, kosta egiten zaigu komunikazio "alternatiboa" zer den ulertzea. Adibidez, euskarazko irrati libre askotan, eredu komunikatibo instituzionala erabiltzen da, eta prentsarekin ere halako zeozer gertatzen da. Berriz ere, masa-komunikazioa eta komunikazio instituzionala lotu egiten dira, baina komunikazio herrikoia baztertuta geratzen da.

Kuadrillategikoak Oreretako Zintzilik Irratian (20151127)

Aldi berean, masa-komunikazio alternatibo bat eraikitzen ari gara, esaterako Gran Hermano euskaraz sortu da, eta euskaraz izateagatik alternatiboa da Espainiar estatuko proposamenaren aurrean. Baina masa-komunikazioa da, eta komunikazio herrikoia erabiltzen da masifikatzeko eta sinplifikatzeko, askotan komunikazio herrikoiari burla eginez (kasu honetan ere bai).

Bi adibide bururatzen zaizkigu (gehiago daude, noski!!!) kultura herrikoiekin lotuta daudela iruditzen zaizkigunak, pentsatzen jarrita:

• Ondarruko irrati herrikoia: http://www.radixu.info/ Irrati honen antzeko beste batzuk ezagutuko dituzue seguru. Bertan, masa-komunikazioari lotutako irratsaioak dituzte, beste batzuk komunikazio instituzionalari lotutakoak eta beste batzuk martxan zehar bururatzen zaizkie, edo txantxetan oinarrituta daude, edo inprobisatzendituzte, edo ... Modu irekian pentsatuta dagoenez, erraza da gauza berriak sortzea (esaterako, bertan BI ORDUKO programa hau grabatu genuen iaz jabegabetzearen inguruan)

• Errenterian gertatzen ari diren bizikidetza prozesu paraleloak, bai Herribizi ekimenaren barruan (Auzolana edo haurren partaidetza esaterako) eta bai erdi-ixilpeko prozesuak eta bestelakoak. Kasu honetan, komunikazio instituzionala da nagusi baina komunikazio herrikoia bere baitan elkarlotzen da, mestizajearen bitartez (asimilazioa edo integrazioa saihesten saiatuz)

Egia da herri-komunikabideek aukera berriak sortu dituztela, kontua izango da nola baliatzen diren. Errazagoa da "ihes egitea" komunikabide lokaletan estataletan baino, eta horregatik, iruditzen zaigu eskolak aliatu gisa hartu behar dituela komunikabide horiek (idatzizkoak, herri-telebistak eta irratiak), ez soilik irakurleria/ikusleria/entzuleria gisa.

Komunikazio alternatiboaz

Iraganaren inguruan, irakasleon artean aurreko batean komentatzen aritu ginen datorren ikasturtean 2000 urtean jaiotako gazteak hasiko direla batxilergoan. Eskola oso leku ona da iraganaren narratibak eraikitzeko, gizarte-irakasgaiko edukiak buruz ikaste hutsetik haratago joko bagenu. Memoriaren berreskuratzea puri-purian dagoen honetan, ez legoke gaizki haur-gazteen memoriaz pittin bat hausnartzea, teknologiek lapurtzen ari baitira oroimenerako gaitasun hori. Baina oroimen errepikakor horren ordez, kultura herrikoien oroimenerako gaitasuna erabil dezakegu, ahozko errepikapen sortzailea kontuan hartuta.

Inork gai honetan sakondu nahiko balu, hona Jesús MARTÍN-BARBERO komunikologo adituak idatzitako artikulua (arreta berezia jarri 16-24 orrialdeei:

Los métodos: De los medios a las mediaciones -> LO POPULAR NOS INTERPELA DESDE LO MASIVO

Gure liburu berria: Jabegabetzea, hezkuntza eta konplexutasuna hizpide (gaztelaniaz)

Dagoeneko inprimategira bidalita dago gure hurrengo argitalpena, Tolucan (Mexikon) argitaratuko da otsailaren hasieran, UAEM (Universidad Autónoma del Estado de México) unibertsitateko IESU (Instituto de Estudios Sobre la Universidad) ikerketa institutuari esker.

Liburuaren azala

Gure asmoa da liburua euskaratzea, osatzea eta zabaltzea 2016. urtean zehar. Ea aukera zabaltzen zaigun Euskal Herrian argitaratzeko!

Hauxe da aurkibidea:

DESEMPODERAMIENTO, EDUCACION Y COMPLEJIDAD. Viviendo la construccion de procesos educativos centrifugos. Javier Encina y Ainhoa Ezeiza (coord.)

ÍNDICE:
Prólogo. Guadalupe Villalobos.
El desempoderamiento. Viviendo la construcción de un nuevo mundo sin poder. Javier Encina y Mª Ángeles Ávila.
Desempoderamiento educativo. Una introducción. Javier Encina y Ainhoa Ezeiza.
Experiencias de la Escuela Universitaria de Magisterio de San Sebastián (UPV/EHU). Ainhoa Ezeiza y Javier Encina.

Esteka honetan duzu liburuaren pdf bertsioa deskargatzeko aukera: http://goo.gl/3O4Mei


Euskaraz, orain arte liburuxka hau argitaratzeko aukera izan dugu:


PARTAIDETZA EREDUETATIK ERAIKITZE KOLEKTIBORA. Kultura herrikoiak, ilusionismo soziala eta jabegabetzea
Javier ENCINA, Ainhoa EZEIZA, Lide SALBARREDI, Maider AIZPURUA, Irati GURIDI (koord.)

Liburuxka honek artikulu hauek ditu:

• Jendearekin eta jendearengandik parte hartzen. Sarrera bat. Javier Encina, Mª Ángeles Ávila, José A. Castro, Escudero, Ana Karen García, Begoña Lourenço, Dresda Enma Méndez, Rubén Montaño, Carmen Pérez, Mónica Matilde Ramírez, Ángel Rodríguez eta Juan Manuel Zaragoza (itz.: Lide Salbarredi)
• Ilusionismo Sozialaren printzipioen inguruan. Javier Encina eta Mª Ángeles Ávila (itz: Maider Aizpurua, Itziar Rodríguez, Olatz Carreira, Ainhoa Ezeiza)
• Kultura herrikoiak. UNILCO-espacio nómada (itz.: Irati Guridi, Aitor Errazkin)
• Jabegabetzea. Sarrera bat. Javier Encina eta Mª Ángeles Ávila (itz.: Ainhoa Ezeiza)
• Hizkuntzaren jabegabetzea. Ainhoa Ezeiza, Nahia Delgado eta Javier Encina (itz.: Ainhoa Ezeiza)

Esteka hau duzu artikulu hauek deskargatzeko: http://goo.gl/h0M6Ag

Ilusionismo soziala Magisteritzan, ezinezkoaren itxaropena...

Aurreko astean, Lehen Hezkuntza Graduko 3. mailako Hizkuntzaren Didaktika irakasgaian talde batean gertatzen ari ziren hainbat kontu azaldu nituen, eta gaur zertzelada pare bat emango dut "Euskara, hezkuntzarako tresna" izeneko 4. mailako espezialitateko "Hizkuntza eta Teknologia: Baliabideak" irakasgaian gertatzen ari denaz.

[hementxe utziko dut pendiente aurreragorako eztabaida bat "hizkuntza tresna gisa" kontzeptuaren inguruan, zer pentsatu asko du eta kontuak... areago egoera diglosikoan dagoen hizkuntza gutxitu baten inguruan ari garelarik...]

Desiratutako bitartekaritza sozialak eta bitartekaritza teknologikoak

Praktikaldi garaiaren aurretiko 8 aste hauetan, hezkuntzaz asko eztabaidatu eta hausnartu dugu, asko, aurreko hiru urteetan ikasitakoa zalantzan jartzeraino... dakiguna eta irakatsi zaiguna zalantzan jartzea, geure buruari galdetzea, eztabaidatzea, oso jarduera osasuntsua da eskola zer den eta hezkuntza zer den ulertzeko. Ez al da, akaso, naturala planteatzea zertarako hezi nahi dugun? Hezkuntza ??? Zertako !!!

Educacion??? Pa' que! from Mediaciones Sociales on Vimeo.

Oinarrizko ideia batetik abiatu gara: zein teknologia erabili, noiz, nola, non... erabakitzeko, gure abiapuntua izan da zein bitartekaritza sozial diren gure bizitzan sustatu nahi ditugunak eta desiratutako bitartekaritza sozial horiek nola mugatzen eta sustatzen diren bitartekaritza teknologikoekin, IKTak erabiliz, alegia.  Ez ditugu soluzioak bilatu, ezta erantzunak ere, baizik eta eztabaidatzea harreman-moduei buruz, partaidetzaz eta komunikazioaz, lekuan lekuko erabakiak har ditzagun, kolektiboki autokudeatutako erabakiak.

Eztabaida hauetan, konturatu gara irakaslearen formazioan zehar gehienbat "aginduak exekutatzen" trebatzen garela, dena delako gobernuak hartzen dituen hezkuntza erabakiak haurrengana irits daitezen: curriculumak, programazioak, unitate didaktikoak, estandarizazioa, ebaluazio-irizpideak... hau da, gobernuak, eskolak, geuk a priori erabakitzen dugu beste pertsona batzuk nola hezi behar diren, eurekin hitzik egin gabe, euren nahiak, jatorriak, interesak... aintzakotzat izan gabe. Magisteritzako irakasgaietan, denboraren parterik handiena EGITEN pasatzen dugu (unitateak, programak, ariketak, txostenak...), oso gutxi PENTSATZEN (pentsatu? zertarako! hezitzaileok exekutore gara, ez pentsalari) eta ezer gutxi SENTITZEN (profesionalak gara! Sentimenduetatik urruntzen ikasi behar dugu!), eta esan behar da oso estrategia eraginkorra dela desiratzen ditugun harremanetatik urrundu eta inposatutako eta onartutatako harremanetan mantentzera bultzatzen gaitu.

Espazioa/lurraldea eta denbora/ordutegia, jakintzaren transmisioa eta jakintzen eraikitze kolektiboa, masa- eta erakunde-kultura eta kultura herrikoiak... bereizten hasteak lagundu digu konturatzen zer ikasi dugun eta zer ikasi nahi dugun.

[kontu hauei buruz gehiago jakiteko: http://ilusionismosocial.org/mod/resource/view.php?id=158]

Posible denaren segurtasunetik ezinezkoaren itxaropenera

La esperanza de lo imposible from ILUSIONISMO SOCIAL on Vimeo.

Klase bakoitzean zer tokatzen den jakitea, zalantzarik ez izatea bilatzen dugunean, zer egingo dugun a priori erabaki nahi dugunean, ikasleentzat eta ikasleen partez erabakitzen dugunean, programatzen, diseinatzen, estandarizatzen, koordinatzen, berdintzen, errepikatzen... dugunean, posible denaren segurtasunean mugitzea bilatzen ari gara. Badakigu zer aterako zaigun berdin digulako egoera bakoitzean zer gertatuko den, eta guk nahi genuena ateratzen ez bada, "talde txar bat" tokatu zaigulako izan da, edo "iristen ez den ikasle baldar bat" dugulako, edo hizkuntza ez dakien ikasle etorkin baten "arazoa" dugulako... dena da enbarazu, dena da GEURE (edota dagokion gobernuaren) helburuetara iristea eragozten diguten oztopoak.

Posible denaren segurtasunean lanean ari garenean, jendearen gainetik pasatzen gara euren erritmoa erabakitzen dugulako, zenbaitzuek segitzen digutenez horrek indartu egiten du gure proposamenaren balioa, eta gainerakoak "dibertsifikazio kurrikularrera" doaz, orientatzaileen eta PPTen laguntza behar dute, klase partikularrak jaso behar dituzte... Aldez aurretik finkatutako helburu eta edukietan zentratzen gara.

Irakasgaian lanean aritu gara ezinezkoaren itxaropenean. Nola? BA EGINEZ! Gure kasuan, simulakroak, bizipenak, adibideak... baliatuz. Asko animatu gaitu 3. mailakoak egiten aritu direnak (hasieran estekatutako sarrera), klasean izan ditugun eztabaidek ere bai, Javier Encinaren bisitak lagunduta (burua ederki zabaldu zigun...), "Desirak Zabaltzeko Soka" ("El Tendedero de los Deseos") izenekoaren geure bertsioa ere egin genuen, hezkuntzari buruz genituen kezkak eztabaidatzeko, etorri nahi zuen edonor gonbidatuta:

[partaidetzarako tresna honi buruz gehiago jakiteko: http://vimeo.com/21758950]

eta halaber, zortzi aste hauetan teknologia hauek erabili ditugu:

• Irakasgaiko foro birtualean eztabaidatu dugu (nork bere borondatez hartu izan du parte eta, egia esan, oso aktibo dabil), bereziki mobilaren erabileraz eta nola mobilak sozializazioa mugatu dezakeen eta kontrolerako tresna gisa erabiltzeko arriskua dagoen (esaterako, whatsapp-aren berrikuntzak), nola sustatu partaidetzarako modu horizontalak, eskola alternatiboen eta eskola herrikoien adibideen bideoak partekatu ditugu... Konturatu gara foroan nahi dugulako parte hartzen dugunez, ez notarako delako, errazagoa dela debateak proposatzea eta gure esperientziak partekatzea.

• Gure blogean: http://majisteatzen.blogspot.com.es/. Blog hau zabaltzea erabaki genuen, ez "blog bat egin behar zelako", baizik eta gure intereseko gaiak nolabait zabaldu nahi genituelako. Nahi duenak nahi duen modura hartzen du parte, banakako eta taldeko artikuluak idazten dira, batzuk anonimoak eta beste batzuk sinaturik. Bi hilabete baino gutxiago daramagu blogeatzen eta dagoeneko 74 sarrera ditugu, askotarikoak; bertatik hainbat artikulu hautatu ditugu gure aldizkari elektronikoaren lehen alerako. Gaiak eta egitura aldez aurretik definitu ordez, nahiago izan dugu argitaratzen hasi eta nahi genuena argitaratu, eta gero ikusi ze tankeratako artikuluak argitaratu ditugun eta zertaz idaztea dugun gustuko.

http://majisteatzen.blogspot.com.es/

• Erreprodukzio-zerrendak sortu ditugu gure youtube-ko kontuan, oso modu xumea baita elkarrekin lan egiteko, gustuko ditugun gauzak batuz, esaterako ipuin kontalarien erreprodukzio-zerrenda hauxe.

• Facebook-eko orria, sortu berri duguna praktikaldian ere harremanetan segitzeko klasean elkar ikusten ez dugun tartean (azaroaren erdialdetik otsailaren amaiera bitartean): https://www.facebook.com/pages/Majisteatzen/549305428535803

• Bideo hauxe sortu dugu: "Hezkuntza kolektiboki eraikitzen", bertan laburbildu ditugu egin ditugun hainbat kontu eta giroa pittin bat harrapatzen duena, eztabaida serioak dituena eta baita gauza dibertigarriak ere, umore ona eta kritika asko:

Bideo hau Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskolan grabatu da (Euskal Herriko Unibertsitatea), "Hizkuntza eta Teknologia" klaseetan. Laugarren mailako ikasleez gain, lehen mailako bi ikasle animatu ziren, Eneka eta Naiara, Zuzenbide Fakultateko ikasle bat, Nai, eta dagoeneko graduatutako ikasle den David. Horrez gain, eskolan zehar topatu ditugun beste ikasle batzuk ere parte hartu dute, oso umore onez. Eskerrik asko denoi parte hartzeagatik!

Horrez gain, bideoaren 12. minutu aldera 3. mailakoek garatutako lau ekimenen inguruko irudiak ere txertatu ditugu: sarrerako eserlekuak, zeinen bitartez kritikatu den ikasleen ekimen propioak gauzatzeko jartzen diren oztopoak, gymkana iragartzeko eskegi zen pankarta, goizeko ordutegia goizez soilik izateko egindako aldarrikapena, eta zenbait ikaslek egindako proposamenaren aldarrikapena: ate bat jartzea ikastetxe erdiguneko lorategira sartu ahal izateko (uneotan soilik garbiketako pertsonala eta lorazainak sar daitezke) eta bide batez, aldarrikapen indartsuago bat: "guri ateak ZABALIK gustatzen zaizkigu" askatasun sinbolo gisa (espazioa eta ez lurraldeak, denbora eta ez ordutegiak). Grabazio hauen bidez, gure eskerrak adierazi nahi dizkiegu ideia asko eman dizkigutelako!

Jabegabetzea unibertsitatean ilusionismo sozialaren bidez

Honakoak izan dira egin ditugun gauzetako batzuk, 8 astetan soilik!!! Eta, garrantzitsuena: INOR EZERTARA BEHARTU GABE. Iruditzen zaigu ikasleak behartzen ez baditugu ez dutela ezer egin nahi izango, ez direla klasera etorriko, ez dutela interesik erakutsiko... eta noski, ikasle batzuek ez dute parte hartu... dena delakoagatik... baina gehienek nahiago izan dute klasera etortzea, ostegun eta ostiraletan goizeko 8:30etan (gero kritikatuko da unibertsitarioen nagikeria...), edo ostiralean 13:30ak arte... eta modu aktiboan parte hartu dute, hausnartuz, interesez, jostatzeko eta ikasteko gogoz, umore onez, ikuspegi kritikoz...

Gure geure praktika simulakro bat izan da ezinezkoa posible izan daitekeela egiten/pentsatzen/sentitzen lagundu diguna... eta posible izan daitekeela kolektiboki lan egiten badugu, geure artean zainduz, lagunduz eta lagunduak izaten utziz, elkarrengan konfiantza izanik, jakintzen eraikuntza ahalbidetzen duten keinu eta akzio txiki piloari balioa emanez. Irakaslearen jabegabetzea eta ilusionismo sozialaren keinutxo bat...  

[Ilusionismo sozialaren keinuen inguruan gehiago jakiteko - pdf]

Hezkuntzaz eztabaidatu nahi? Etorri urriaren 23an Magiseko belardira!

Egun hauetan, greba zela ez zela, konturatu gara gure Eskolan gutxi eztabaidatzen dela ikasle-irakasleon artean. Hori dela eta, datorren ostegunean, urriak 23, klasea belardira eramango dugu!

Goizeko 8:30etan hasita, nahi dugun hezkuntza izango dugu eztabaidagai: zergatik gauden LOMCEren aurka, nolako hezkuntza desiratzen dugun, nola egin dezakegun hezkuntza hobe baten bidea...

Greban egon ala ez, hezkuntzaz kezkatuta bazaude, LOMCEri buruz eztabaidatu nahi baduzu, hezkuntzaz beste pertsona batzuekin eztabaidatu nahi baduzu, hurbildu ostegunean 8:30etan!

Nabaritu dadila Magisteritza Eskolan kezkatuta gaudela hezkuntzaren orainaz eta geroaz eta denok dugula zeresanik!!! Gonbidatu zuen lagun eta ikaskideak etortzera!!!

Irudiaren iturria: sustatu.eus

Hizkuntzaren Didaktika irakasgaiaren hasieran... gure iritziak trukatzen

Atzo (2014/09/9) hasi ginen Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskolan (UPV/EHU) hirugarren mailako ikasle talde batekin Hizkuntzaren Didaktika irakasgaian. Beno, benetan irakasgaia Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika da, baina, unibertsitatearen bitxikeriak, hizkuntza literaturatik bereiztuta ematen da... hori posible balitz bezala... baina tira, hizkuntza gorputz adierazpenetik, adierazpen plastikotik, ikus-entzunezkoetatik, gizarte, naturatik bereizita lantzen da, ez nintzateke harritu behar... jakinduria eremuka zatitzerik omen dago...

Kontua da aurten hezkuntzaren eta hizkuntzaren jabegabetzearen kontzeptura hurbildu nahi genukeela, partaidetza eta eraikitze kolektiboa ardatz hartuta, ikasleek nahi badute, noski... gaur-gaurkoz ez dakit nondik nora joango den irakasgaia, denon artean eraikiko baitugu... eta irakasgaiaren ikuspegi orokorrera hurbiltzeko, neronek nire ideiak botatzen hasi aurretik ikasleak nigandik defendatzeko tresnak izateko, lehenik nork bere pentsamenduak adierazteko jarduera bat garatu dugu.

Hamar adierazpen pentsatu nituen, hamarrak hizkuntzekin eta hizkuntzen didaktikarekin lotura dutenak, bost esaldiko bi zerrenda osatuta, eta ikasleek adierazi behar izan dute ea ados zeuden, desados ala iritzirik ez zuten egokitutako bost esaldiekin. Ondoren, taldeka eztabaidatu dute, taldekideak mugitzen joan dira iritziak kontrastatzeko eta gero, beste taldekideekin ideiak trukatu dituzte. Azkenean, denon artean hasi dugu debatea, bihar jarraituko duguna.

Esaldiak, bi multzotan banaturik

Hona hamar esaldiak, ea zer iruditzen zaizkizuen:

• Komeni da haurrek lehenbailehen ikastea irakurtzen, jakintza bereganatzeko.
• Eskolan gehienbat ahozko komunikazioa sustatu behar da, eta idatzizko komunikazioa askoz gutxiago.
• Saiatu behar dugu haurrek soilik euskaraz egin dezaten eskolan.
• Euskalkiak baino hobe da euskara batua irakastea eskolan.
• Hizkuntza ez da gainerako jakintza eta bizi esparruetatik bereizi behar.
• Hurrenkera edo sekuentzia didaktikoek mugatu egiten dute haurren partaidetza eta sormena.
• Partaidetza bide ona da komunikazioa garatzeko.
• Komunikazioa garatzen lagundu behar dugu partaidetza sustatzeko.
• Hizkuntzaren egiturak pentsamenduaren egitura baldintzatzen du.
• Hizkuntzaren lanketaren bitartez, irakasleok pentsamendu eta botere egiturak transmititzen ditugu.

Talde osoa bildu zenean, eskolan transmititzen den jakintzaren estandarizazioaz aritu ginen gehienbat, eta horretan hizkuntza hautaketak, hizkerak, adierak duten zeresana. Nahi baduzu, zure iritzia eman dezakezu eta horrela ideia hauek lantzen lagunduko diguzu ;-)

Oh.: esaldiak eskuz idatzita egotea ez da kasualitatea... estandarizazioaren kontuekin dauka zerikusia... ;-)